پدیده ال نینو و تاثیر آن بر ایران ۱۴۰۵ این روزها با بارش‌های گسترده در بیش از ۲۰ استان کشور دوباره به یکی از پرجست‌وجوترین موضوعات تبدیل شده است. سازمان هواشناسی پیش‌تر اعلام کرده بود که بیشترین اثر ال‌نینو بر بارش‌های ایران در 90ورزشی پاییز و به‌ویژه در آبان‌ماه دیده می‌شود. در این مطلب به زبان ساده توضیح می‌دهیم ال نینو چیست، چگونه بر آب‌وهوای ایران اثر می‌گذارد و برای پاییز و زمستان امسال چه پیش‌بینی‌هایی وجود دارد.
ال نینو چیست؟
ال‌نینو (El Niño) یک پدیدهٔ اقلیمی بزرگ است که در اثر گرم‌شدن غیرعادی آب‌های سطحی در مرکز و شرق اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد. این گرمایش، الگوی گردش جو را در مقیاس جهانی تغییر می‌دهد و می‌تواند در برخی مناطق باعث بارش‌های شدید و سیل و در مناطق دیگر باعث خشکسالی شود. نام این پدیده در زبان اسپانیایی به معنای «پسر کوچک» است و نخستین‌بار ماهیگیران سواحل پرو آن را در حوالی کریسمس مشاهده کردند. نقطهٔ مقابل آن «لانینا» است که با سردشدن آب‌های همان منطقه همراه است.
ال نینو چگونه بر ایران اثر می‌گذارد؟
ال‌نینو در ایران تشکیل نمی‌شود و اثر آن بر آب‌وهوای کشور غیرمستقیم است. به گفتهٔ کارشناسان هواشناسی، در سال‌هایی که ال‌نینو غالب است، معمولاً منطقهٔ ما در فصل‌های سرد بارش مطلوب‌تری دارد؛ اما این قاعده قطعی نیست. عوامل دیگری مانند دوقطبی اقیانوس هند (IOD)، نوسان شبه‌دوسالانه (QBO) و وسعت پوشش برف سیبری نیز بر عملکرد سامانه‌های بارشی اثر می‌گذارند و می‌توانند اثر ال‌نینو را تقویت یا تضعیف کنند.
صادق ضیائیان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی، تأکید کرده است که ال‌نینو لزوماً به معنای بارش بیشتر در همهٔ نقاط ایران نیست و بیشترین تأثیر آن در پاییز امسال، به‌ویژه در آبان‌ماه، انتظار می‌رود.
پیش‌بینی بارش پاییز و زمستان ۱۴۰۵
بر اساس خبرنامهٔ پیش‌بینی فصلی سازمان هواشناسی که در آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، میانگین بارش کشور در پاییز بیش از نرمال و در زمستان در محدودهٔ نرمال برآورد می‌شود. در پنج ماه آینده، بیشترین افزایش بارش در آبان پیش‌بینی شده است.
- مناطق پربارش‌تر: دامنه‌های زاگرس، دامنه‌های البرز و بخش‌هایی از استان‌های حوضهٔ دریای خزر.
- دما: از آبان تا نیمهٔ دی، نیمهٔ غربی و شمال‌غربی در محدودهٔ نرمال و سایر مناطق گرم‌تر از نرمال پیش‌بینی شده‌اند.
- نیمهٔ شرقی: احتمال افزایش دما حدود ۰٫۵ تا ۱ درجه بیش از نرمال.
- تهران: انتظار افزایش بارش در آبان وجود دارد، اما چنین پیش‌بینی‌ای برای زمستان مطرح نشده است.
بارش‌های اخیر و هشدارها
در روزهای اخیر سامانهٔ بارشی گسترده‌ای بیش از ۲۰ استان کشور را درگیر کرد و تیم‌های امدادی در برخی مناطق در حالت آماده‌باش قرار گرفتند. در برخی روستاها نیز قطعی موقت برق گزارش شد که پس از مدتی برطرف شد. این بارش‌ها بار دیگر نام ال‌نینو را بر سر زبان‌ها انداخت و جست‌وجوی این واژه در گوگل افزایش چشمگیری داشت.
آیا ال نینو خشکسالی ایران را پایان می‌دهد؟
کارشناسان معتقدند یک فصل پربارش برای پایان‌دادن به خشکسالی کافی نیست. کسری منابع آب زیرزمینی حاصل سال‌ها کم‌آبی و برداشت بیش از ظرفیت است و جبران آن به چند سال بارندگی مناسب و مدیریت درست مصرف نیاز دارد. از سوی دیگر، پاییز گرم‌تر از نرمال می‌تواند باعث ذوب زودهنگام برف، کاهش ذخیرهٔ برفی، افزایش تبخیر و حتی سیلاب شود.
توصیه‌ها برای مردم و کشاورزان
- پیگیری هشدارهای رسمی سازمان هواشناسی پیش از سفر، به‌ویژه در مسیرهای کوهستانی.
- پرهیز از توقف و اتراق در حاشیهٔ رودخانه‌ها و مسیل‌ها هنگام بارش‌های شدید.
- تنظیم زمان کشت غلات پاییزه بر اساس نخستین بارش مؤثر.
- مراقبت از باغ‌ها و مزارع در برابر بیماری‌های قارچی ناشی از رطوبت بالا.
- آماده‌سازی زهکش‌ها و لایروبی آبراهه‌های اطراف منزل و باغ.
- صرفه‌جویی در مصرف آب حتی در فصل پربارش، برای کمک به ترمیم سفره‌های زیرزمینی.
تفاوت ال نینو و لانینا
در دورهٔ ال‌نینو آب‌های شرق اقیانوس آرام گرم‌تر از معمول است، در حالی که در دورهٔ لانینا این آب‌ها سردتر می‌شوند. برای ایران، سال‌های لانینا اغلب با کم‌بارشی پاییزی همراه بوده‌اند و سال‌های ال‌نینو شانس بیشتری برای بارش مناسب داشته‌اند. با این حال، به دلیل اثر هم‌زمان عوامل دیگر، نمی‌توان صرفاً بر اساس این دو پدیده دربارهٔ بارش یک فصل قضاوت قطعی کرد.
جمع‌بندی
پدیده ال نینو و تاثیر آن بر ایران ۱۴۰۵ بیشتر در بارش‌های آبان‌ماه دیده می‌شود و سازمان هواشناسی بهترین سئو پاییز را پربارش‌تر از نرمال و زمستان را در محدودهٔ نرمال پیش‌بینی کرده است. با این حال، ال‌نینو راه‌حل خشکسالی نیست و مدیریت مصرف آب و آمادگی در برابر سیلاب همچنان اهمیت زیادی دارد.
نظرات